روش های درمان ناباروری زنان

روش های درمان ناباروری زنان

بازدیدها: 105

طبق آخرین تحقیقات بین 10 الی 15 درصد زوجین ایرانی درگیر مشکلات ناباروری هستند. بخشی از این مشکلات باردار نشدن به زن و برخی دیگر به مرد وابسته است. در این مقاله سعی داریم به ارائه نکات و روش های مهم در درمان ناباروری زنان بپردازیم:

نکات کلی:

  • نزدیکی منظم هر هفته 2 الی 3 بار انجام شود.
  • مصرف دخانیات و الکل کاملا قطع شود.
  • بیماری های زمینه ای تحت کنترل قرار بگیرد.
  • در صورت اضافه وزن (BMI بیشتر از 29) برنامه منظم تغذیه برای کاهش وزن و همچنین ورزش جهت افزایش سلامتی و آمادگی بدنی انجام شود.
  • به منظور پیشگیری از نقایص لوله عصبی اسید فولیک 0.4 میلی گرم تجویز می شود (دوز 0.5 میلی گرم اسید فولیک در زنانی که سابقه تولد با ناهنجاری های لوله عصبی دارند یا تحت درمان صرع هستند تجویز می شود)

اگر با رعایت نکات بالا و نزدیکی در زمان تخمک گذاری بعد از یک سال بارداری اتفاق نیافتاد، نیاز است علت ناباروری تشخیص داده شده و تحت درمان قرار بگیرید. پیشنهاد می کنیم مقاله علل ناباروری زنان را که در آن به صورت جامع در مورد عوامل تاثیر گذار در باردار نشدن زنان توضیح داده ایم مطالعه کنید.

تحریک تخمک گذاری:

یک روش درمان دارویی برای درمان ناباروری در زنانی است که اختلال عملکرد تخمک گذاری دارند. تحریک کنترل شده تخمدان به منظور به دست آوردن تخمک در تکنیک های کمک باروری انجام می شود. یکی از شروط لازم برای بارداری وجود تخمک سالم و فعال است تا عمل لقاح با اسپرم بتواند انجام گیرد. به منظور تحریک تخمک گذاری ابتدا اقدامات زیر انجام می شود:

۱- انجام آزمایش های روتین بارداری

۲- انجام آزمایش های هورمونی

۳- انجام سونوگرافی از رحم، لوله های رحمی و تخمدان ها برای ارزیابی وضعیت تخمدان ها

۴- انجام هیستروسالپنگوگرافی برای بررسی باز بودن لوله های رحمی در روز دوم و سوم پریود

با استفاده از برخی داروها می توان رشد و تکامل تخمک ها را تحریک و کیفیت تخمک را افزایش داد و در نتیجه به باردار شدن کمک کرد. در ادامه به معرفی مختصری از این داروها می پردازیم:

داروهای مورد استفاده در تحریک تخمک گذاری:

کلومیفن سیترات

تنها با اولین دوره استفاده از این دارو نباید انتظار داشت که بارداری اتفاق بیفتد. معمولا 3 تا 5 دوره استفاده از دارو منجر به موفقیت خواهد شد. در صورتی که مشکل ناباروری، فقط اختلال تخمک گذاری باشد و فاکتور مردانه و سایر علل کنار گذاشته شوند شانس بارداری بعد از 3 دوره استفاده از کلومیفن 85 درصد و بعد از 5 دوره تا 99 درصد نیز خواهد بود. در مقاله کلومیفن برای درمان ناباروری توضیحات بیشتری داده ایم که پیشنهاد می کنیم مطالعه کنید. 

متفورمین

متفورمین به عنوان داروی حساس کننده سلولها نسبت به انسولین می تواند سنتز کبدی گلوکز را کاهش داده و برداشت گلوکز در ماهیچه های اسکلتی را افزایش دهد. متفورمین در درمان ناباروری افراد مبتلا به تخمدان پلی کیستیک می تواند به عنوان درمان کمکی در کنار روش های کمک باروری استفاده شود.

منوتروپین یا hMG

یکی از روش های درمان دارویی دیگر، داروی تحریک تخمک گذاری hMG است. این دارو به طور طبیعی در ادرار زنان یائسه وجود دارد. برای پیشگیری از عوارض تحریک بیش از حد تخمدان این دارو باید تحت نظر پزشک و با دوز کنترل شده تجویز شود. بنابراین در فواصل زمانی 2 تا 4 روز طی استفاده، نیاز به بررسی وضعیت تخمدان وجود دارد.

استفاده از منوتروپین به شکل های مختلفی است که به آن ها اشاره می کنیم:

  • به تنهایی در سیکل درمان در کنار روش کمک باروری IUI مورد استفاده قرار می گیرد.
  • به صورت داروی مکمل همراه با کلومیفن سیترات در دوره های درمان IUI مورد استفاده قرار می گیرد.
  • در روش درمان لقاح آزمایشگاهی همراه سایر داروهای محرک تخمدان استفاده می شود.

گنادوتروپین GnRH

در مواردی که اختلال عملکرد هیپوتالاموس یا هیپوفیز وجود دارد و یا در زنانی که به درمان با کلومیفن پاسخ نداده اند از گنادوتروپین های تزریقی برای القای تخمک گذاری استفاده می شود. احتمال بارداری در یک سیکل با استفاده از گنادوتروپین بسیار بیشتر از کلومیفن و مهار کننده های آروماتاز است. داروی GnRH برای رسیدگی اووسیت و تخمک گذاری مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده از این دارو احتمال باروری و لانه گزینی را افزایش می دهد. معمولا GnRH در کنار سایر درمان های دیگر مانند IVF مورد استفاده قرار می گیرد. طبق تحقیقات انجام شده میزان موفقیت برای درمان ناباروری با استفاده از درمان های تکمیلی افزایش می یابد. بنابراین در درمان ناباروری بیشتر از داروهای تکمیلی استفاده می شود.

داروی FSH

یکی از داروهای مورد استفاده در تحریک تخمک گذاری است و نسبت به گنادوتروپین ها قدرت تاثیر بیشتری دارد. داروهایی مثل سینال اف و گونال اف حاوی هورمون FSH هستند که باعث تحریک تخمدان ها به منظور بلوغ فولیکول ها می گردد.

در صورت تمایل می توانید مقاله داروهای کمک کننده به درمان ناباروری زنان را بخوانید.

هیستروسکوپی و سایر روش ها برای رفع اشکالات رحم و لوله های آن

مشکلات رحم مانند پولیپ های اندومتری و سپتوم های رحم اغلب با روش جراحی هیستروسکوپی ترمیم می شوند. هیستروسکوپی امکان مشاهده درون رحم به منظور تشخیص و درمان مشکلات رحمی را می دهد. در این روش از ابزاری به نام هیستروسکوپ که لوله نازکی است و در انتهای آن دوربین قرار دارد استفاده می شود. با وارد شدن هیستروسکوپ به واژن و سپس به داخل رحم بررسی سرویکس یا دهانه رحم و محیط داخل رحم ممکن می شود. از هیستروسکوپی برای رفع چسبندگی های داخل رحمی یا برداشتن پولیپ رحمی استفاده می شود. البته به جز هیستروسکوپی از روش های دیگری مثل لاپاراسکوپی برای رفع چسبندگی ها یا کانولاسیون لوله و کاتتریزاسیون لوله ها هم استفاده می شود.

روش های کمک باروری (ART)

منظور از روش های ART این است که اسپرم و تخمک در فضایی خارج از رحم (مثل آزمایشگاه) دستکاری شده و بعد از انجام یک سری فرایند جهت ادامه بارداری به رحم منتقل شوند. در ادامه به 

تلقیح داخل رحمی اسپرم (IUI)

تلقیح داخل رحمی اسپرم (Intra-Uterine Insemination) یکی از روش های کمک باروری است که در مواردی که ناباروری به دلیل وجود مشکل در دهانه رحم و یا عدم رسیدن اسپرم به لوله های رحمی اتفاق بیافتد مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش در زمان تخمک گذاری، اسپرم های شسته شده به وسیله یک کاتر بلند به داخل رحم تلقیح می شوند.

لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف (IVF)

لقاح خارج رحمی یا آی وی اف یکی از رایج ترین روش های کمک باروری است که در آن لقاح تخمک و اسپرم در شرایط آزمایشگاهی انجام می شود و سپس تخم در مرحله چند سلولی به رحم مادر منتقل می شود. آی وی اف یک فرآیند چند مرحله ای است که با استفاده از دارو انجام می شود. بر اساس سن بیمار، نتایج آزمایشات و پروتکل های تجویزی نوع و دوز داروهای آی وی اف تنظیم می شود. برای هر مرحله از داروهای مختلفی استفاده می شود. آی وی اف شامل مراحل زیر است:

  • تحریک تخمک گذاری
  • عمل تخمک گیری یا پانکچر از طریق واژن با کمک سونوگرافی
  • لقاح تخمک های گرفته شده با اسپرم در ظروف مخصوص آزمایشگاهی
  • انتقال تخم های تشکیل شده دو تا پنج روز بعد از لقاح به داخل رحم

در مرحله تحریک تخمدان برای تخمک گذاری از داروهای آنالوگ هورمون های آزادکننده گنادوتروپین GnRH و مهار کننده های هورمون های استروئیدی مانند کلومیفن سیترات، FSH و LH استفاده می شود. ابتدا از بیمار سونوگرافی واژینال دوره ای به عمل می آید. در صورت استفاده از آگونیست GnRH برای مهار هیپوفیز، این داروها در مرحله فاز لوتئال و قبل از تحریک تخمک گذاری تجویز می شوند. درمان با آگونیست GnRH، با تجویز گنادوتروپین ها آغاز می شود. برای تحریک تخمک گذاری از داروهایی مانند کلومیفن سیترات یا گنادوتروپین ها پس از شروع قاعدگی استفاده می شود. در صورتی که یک تا سه تخمک با قطر 1.7 تا 2 سانتی متر و سطح استرادیول 500 نانوگرم در لیتر در تخمدان ها وجود داشته باشد، تحریک تخمک گذاری انجام شده است. تعداد فولیکول ها و حجم تخمدان ها توسط سونوگرافی بررسی می شوند. برای آزاد شدن تخمک ها بعد از بلوغ، از داروی hCG استفاده می شود.

در مرحله تخمک گیری، تخمک هایی که اندازه و کیفیت مناسب دارند از تخمدان ها خارج می شوند تا لقاح آزمایشگاهی انجام شود. 3 تا 5 روز بعد از پانکچر، رویان به داخل رحم مادر منتقل می شود و پس از انتقال، برای تقویت لانه گزینی پروژسترون تجویز می گردد.  روش آی وی اف معمولا برای زنانی که لوله های فالوپ آن ها دچار انسداد شده یا از نظر آناتومی مشکلی دارد استفاده می شود. شانس بارداری در IVF و به طور کلی با روش های کمک باروری بعد از 35 سالگی کاهش می یابد.

میکرواینجکشن (ICSI)

یکی دیگر از روش های کمک باروری میکرواینجکشن یا ICSI است. اغلب مراحل آن شبیه IVF است و فقط در یک مرحله با هم تفاوت دارند. میکرواینجکشن از مرحله تجویز دارو تا عمل پانکچر دقیقا مانند آی وی اف می باشد. در مرحله بعد، لقاح با تزریق مستقیم اسپرم به داخل تخمک گرفته شده انجام می شود. این روش شانس بارداری را افزایش داده و اغلب در مواردی که تعداد اسپرم های سالم مرد خیلی کم باشد مورد استفاده قرار می گیرد.

روش های کمک باروری ZIFT و GIFT

این دو روش بسیار شبیه به IVF هستند. در روش GIFT (Gamete Intra-fallopian Transfer) پس از گرفتن تخمک طی پانکچر، تخمک و اسپرم با هم ترکیب شده و به وسیله عمل جراحی یا لاپاراسکوپی در لوله های رحمی قرار می گیرند. در روش ZIFT (Zygote Intrafallopian Transfer) پس از این که تخمک گرفته شد، در آزمایشگاه با اسپرم لقاح داده می شود و پس از آن سلول های تخم تشکیل شده با عمل لاپاراسکوپی به لوله رحمی منتقل می شوند. شانس بارداری در این روش مشابه IVF است. 

پیوند بافت تخمدان

این روش ابتدا برای دوقلوهای همسان استفاده می شد اما امروزه برای دوقلوهای ناهمسان و نارسایی زودرس تخمدان هم استفاده می شود. پیوند بافت تخمدان مشابه فریز کردن یا انجماد بافت تخمدان است.

جنین یا تخمک اهدائی

در صورت وجود مشکلات جدی در تخمک می توان از روش تخمک اهدائی و یا جنین اهدایی استفاده کرد. برای انجام این کار از روش های IVF و ICSI استفاده می شود.

رحم اجاره ای (رحم جایگزین)

در صورتی که امکان لانه گزینی و یا رشد جنین به دلایلی در محیط رحم امکان پذیر نباشد، از این روش استفاده می شود. سلول های تخم تشکیل شده به وسیله روش های لقاح آزمایشگاهی مانند آی وی اف درون رحم فردی غیر از مادر ژنتیکی جنین، رشد خواهد کرد. فردی که صاحب رحم جایگزین است موظف به انجام تمام مراقبت های لازم برای بارداری است و پس از زایمان نوزاد را تحویل پدر و مادر ژنتیکی نوزاد می دهد.  

سوال ها

1

با تزریق اچ سی جی میشه در ماه اول سریع باردار شد؟

2

نزدیکی بعد از IUI ضرر نداره؟

3

تعیین جنسیت IUI چند درصد درسته؟

4

آمپول های اف اس اچ (FSH) همش با هم تزریق میشه؟

5

بهترین روش جلوگیری بعد سزارین چیه؟

6

آزاد شدن تخمک ۱۰ روز بعد تزریق hcg ممکنه؟

7

حاملگی با لتروزول بدون تزریق آمپول hcg ممکنه؟

8

قرص تاموکسیفن برای چیه؟

9

آمپول سینال اف برای پسرزایی تاثیر داره؟

10

علت تجویز آمپول سینال اف چیه؟

11

ممکنه قرص لتروفم باعث دوقلوزایی بشه؟

12

عدد بتا 455 ممکنه بارداری دوقلو باشه؟

13

اسپرم ضعیف باعث سقط میشه؟

14

بارداری چندقلو به دلیل ضعف اسپرم امکان پذیره؟

15

تخمدان راست کیست ده سانتی داشته باشه نمیشه باردار شد؟ من ده ساله که باردار نشدم...

16

بستن لوله های تخمدان ناباروری میاره ؟ یعنی مشکل تخمدان دارم که پریود نمیشم ؟

17

دیابت جلوی بارداری رو میگیره ؟ الان 6 ساله اقدامم و هیچ نتیجه ای نگرفتم

18

چند تا آمپول آزادسازی تخمک برای باردار شدن نیازه؟

19

قرص لتراکس باعث پسرزایی یا دوقلوزایی میشه؟